حاضرین در سایت

ما یک مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

ورود کاربران

تاریخچه

اولين‌ نظام‌ طبقه‌ بندي‌ گون‌ها بتوسط‌ دوكاندول‌ در سال‌ 1825 صورت‌ گرفته‌ بود. در اين‌ اثرگونه‌هاي‌ مختلف‌ گون‌ با تعداد محدود در سطح‌ بخش‌ها گروه‌ بندي‌ گرديده‌ بودند، با آنكه‌ درمعرفي‌ گون‌ها از نام‌ بخش‌ استفاده‌ نشده‌ بود و انحصاراً از علائم‌ اختصاري‌ آن‌ استفاده‌ شده, ‌موجبات‌ آنرا فراهم‌ آورد كه‌ گياهشناسان‌ و متخصصين‌ گون‌ بعد از كار اوليه‌ دوكاندول‌ كمتر كارآنرا مورد استفاده‌ قرار دهند، با آنكه‌ نامبرده‌ در مقدمه‌ كتاب‌ خود اين‌ مطلب‌ را اشاره‌ داشت‌ كه‌ گون‌هادر سطح‌ بخش‌ها طبقه‌ بندي‌ گرديده‌اند. تا سال‌ 1853 با جمع‌آوريهاي‌ خوب‌ كه‌ از نقاط‌ مختلف‌ايران‌ بتوسط‌ اوليوير، اوشرالو، زويتس‌، كچي‌ و بونگه‌ و بنيرت‌ انجام‌ گرفت‌، زمينه‌ را براي‌تحقيقات‌ دامنه‌ دار رده‌ بندي‌ گون‌ها همزمان‌ در شوروي‌ و سوئيس‌ فراهم‌ آورد. بونگه‌ با همراه‌گياهشناس‌ ديگري‌ پس‌ از جمع‌آوري‌هاي‌ فراوان‌ از ايران‌، براي‌ نخستين‌ بار در سال‌ 1868شالوده‌ طبقه‌ بندي‌ گون‌ها را بنياد نهاد و با چاپ‌ اولين‌ اثر خود طبقه‌ بندي‌ جنس‌ گون‌ را با 9 زيرجنس‌ و حدود 150 بخش‌، كليد گونه‌ها را ارائه‌ نمود و در سال‌ 1869 نسبت‌ به‌ شرح‌ گونه‌هاي‌جديد فراوان‌ و پراكندگي‌ آنها اقدام‌ نمود. انتشار اين‌ اثر جاويدان‌ كه‌ بر پايه‌ جمع‌آوري‌هاي‌مشخص‌ خود بونگه‌ و همراهش‌ بود، تعدادي‌ از نمونه‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌ سالهاي‌ قبل‌ را نيز دربر مي‌گرفت‌ و سبب‌ آنرا فراهم‌ آورد كه‌ تيپ‌ كليه‌ گونه‌هاي‌ جديد شرح‌ داده‌ شده‌ در هرباريوم‌ سن‌پترزبورگ‌ (لنينگراد) و تعدادي‌ از نمونه‌هاي‌ مازاد در هرباريوم‌هاي پاريس و گياهان‌ شرق نگهداري‌ گردد. ادموند بواسيه‌ كه‌ از يك‌ خانواده‌ ثروتمند بود با كمك‌هاي‌ مالي‌ كه‌ به‌ گياهشناسان‌، داروسازان‌، پزشكان و افراد ديگر كه‌ عازم‌ شرق بودند مي‌كرد براي‌ وي‌ گياهان‌ شرق را جمع‌آوري‌ و بعنوان‌سوغات‌ به‌ او هديه‌ مي‌نمودند. افزايش‌ بيش‌ از حد گياهان‌ جمع‌آوري‌ شده‌ از شرق موجبات‌ آنرافراهم‌ آورد كه‌ بواسيه‌ در يك‌ قصر پدري‌ بنياد هرباريوم‌ گياهان‌ مشرق زمين‌ را در شهر ژنو پايه‌ ريزي‌نمايد. نامبرده‌ با تحقيقات‌ گياهشناسي‌ خود در سالهاي‌ 1843 تا 1872 نسبت‌ به‌ چاپ‌ و انتشارسلسله‌ مقالاتي‌ اقدام‌ نمود. در اين‌ انتشارات‌ او هم‌ گونه‌هاي‌ جديد فراواني‌ را معرفي‌ كرده‌ بود. هرچند كه‌ از نظر قدمت‌ زماني‌ بواسيه‌ تحقيقات‌ طبقه‌ بندي‌ گون‌ها را سالها قبل‌ از الكساندر بونگه‌شروع‌ كرده‌ بود ليكن‌ در مقدمه‌ فلور شرق از تلاش‌ها و مساعدت‌هاي‌ الكساندر بونگه‌ به‌ نيكي‌ياد كرده‌ است‌. بواسيه‌ در سال‌ 1872 بهنگام‌ نگارش‌ فلور شرق از دستاوردهاي‌ بونگه‌ استفاده‌نمود. نامبرده‌ در اين‌ اثر ضمن‌ پذيرش‌ كليه‌ زير جنس‌ها و بخش‌ها معرفي‌ شده‌ بتوسط‌ بونگه‌تعدادي‌ بخش‌ جديد نيز به‌ مجموعه‌ قبلي‌ اضافه‌ نمود. تحقيقات‌ بواسيه‌ در زمينه‌ گون‌هاي‌ شرق تا سال‌ 1880 به‌ مثابه‌ بونگه‌ ادامه‌ داشت‌ و با انتشار مكمل‌ فلور شرق، گونه‌هاي‌ جديد ديگري‌ را به‌ ليست‌ گونه‌هاي‌ قبلي‌ اضافه‌ نمود. از سالهاي‌ 1890 تا 1930 برنمولر با مسافرت‌هاي‌ خود به‌ايران‌ از نقاط مختلف كشور بويژه‌ از قلل‌ كوه‌هاي‌ مرتفع‌ جمع‌آوريهاي‌ فراواني‌ داشت‌ و تا سال‌ 1941نسبت‌ به‌ انتشار تعدادي‌ گونه‌هاي‌ جديد گون‌ اقدام‌ نموده‌ بود. كليه‌ نمونه‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌برنمولر در هرباريوم‌ برلين‌ نگهداري‌ مي‌ شوند كه‌ متاسفانه‌ بخشي‌ از نمونه‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌در جنگ‌ جهاني‌ دوم‌ در برلين‌ از بين‌ رفت‌.

پارسا در سال‌ 1948 (1327) فلور شرق را از لاتين‌ به‌ زبان‌ فرانسه‌ ترجمه‌ كرد و اضافات‌ ديگري‌كه‌ تا زمان‌ انتشار يافته بود در كار خود ملحوظ‌ نمود. تا آن‌ زمان‌ تعداد گونه‌هاي‌ گون‌ در ايران‌با حدس‌ و گمان‌ به‌ 560 گونه‌ مي‌رسيد، چرا كه‌ نامبرده‌ در آثار خود از گونه‌هائي‌ صحبت‌ نموده‌است‌ كه‌ رويشگاههاي‌ آنها در عمق‌ خاك‌ قزاقستان‌، تاجيكستان‌، ارمنستان‌ بوده‌ كه‌ تا كنون‌ هم‌حضور آنها در ايران‌ مورد تأييد و اتفاق نظر متخصصين‌ قرار نگرفته‌ است‌. سير جايف و رشينگر ازسالهاي‌ 1953 به‌ سلسله‌ انتشاراتي‌ بنام‌ گون‌شناسي‌ اقدام‌ نمودند، اين‌ انتشارات‌ تا سال‌ 1959ادامه‌ داشت‌ و نگارندگان‌ در اين‌ آثار با همتي‌ مضاعف‌ نسبت‌ به‌ بررسي‌ و تجديد نظر فلورگون‌هاي‌ ايران‌ اقدام‌ نمودند و در كار خود, چندين‌ بخش‌ بزرگ‌ و گونه‌هاي‌ را مورد بررسي‌ قراردادند و ضمن‌ اضافه‌ نمودن‌ گونه‌هاي‌ جديد تا حدودي‌ الگوي‌ پراكنش‌ گونه‌هاي‌ ايران‌ معلوم‌شدند.

كنچاروف‌ در سال‌ 1946 سرگرم‌ پايان‌ نامه‌ تحصيلات‌ دكتري‌ خود بر روي‌ گون‌هاي‌ شوروي‌بود، نامبرده‌ كارهاي‌ بونگه‌ را موشكافانه‌ بررسي‌ و سرانجام‌ پس‌ از مرگ‌ وي كه به بعلت‌ گرسنگي‌ واسيري‌ در جنگ‌ جهاني‌ دوم‌ در هرباريوم‌ سن‌ پترزبورگ‌ گرفتار شده. كارهاي‌ وي‌ بتوسط‌همكاران‌ ديگرش‌ جمع‌بندي‌ و بصورت‌ جلد 12 فلور شوروي‌ چاپ‌ شد. اثر جاويدان‌ گنچاروف‌با شرح‌ بخش‌ها و گونه‌هاي‌ جديد افقي‌ تازه‌ به‌ تحقيقات‌ گون‌ در شوروي‌ باز نموده‌ بود.

در سال‌ 1964 بارنبي‌ اطلس‌ گون‌هاي‌ آمريكاي‌ شمالي‌ را كه‌ متجاوز بر 500 گونه‌ بود در دو جلدبه‌ رشته‌ تحرير در آورد (به‌ جلد 4 مراجعه‌ شود). در اين‌ اثر جاويدان‌, مؤلف‌, اصول‌ ديگري‌ غير ازاصول‌ بونگه‌ در رده‌ بندي‌ گون‌ها بنياد نهاد. اصول‌ بكار گرفته‌ شده‌ براي‌ رده‌ بندي‌ گون‌ها با كليه‌ديدگاههاي‌ موجود در تحقيقات‌ گون‌ها حتي‌ با ديدگاه‌ رده‌ بندي‌ دنياي‌ قديم‌ بشدت‌ فاصله‌ دارد.هر چند كه‌ مطالعات‌ فيلوژني‌ اخير كه‌ بر روي‌ جنس‌ گون‌ در دنياي‌ جديد صورت‌ گرفته‌ است‌همه‌ اصول‌ رده‌ بندي‌ نامبرده‌ را تأييد نمي‌كند اما با افتخار بايد اذعان‌ نمود كه‌ در ميان‌ طبقه‌بندي‌هاي‌ متداول‌ جنس‌ گون‌، طبقه‌ بندي‌ بار نبي‌ تا حدود زيادي‌ به‌ طبقه‌ بندي‌ فيلوژني‌نزديك‌تر مي‌باشد. از سالهاي‌ 1968 بطور پراكنده‌ و اما از سالهاي‌ 1970 پودلش‌ بطور منسجم‌ كار خود را بر روي‌رده‌ بندي‌ جنس‌ گون‌ در دنياي‌ قديم‌ شروع‌ نمود.
نامبرده‌ از سالهاي‌ قبل‌ كه‌ شخصاً از افغانستان‌ جمع‌آوريهاي‌ فراواني‌ داشت‌ و با دستيابي‌ به‌هرباريوم‌هاي‌ معتبر اروپائي‌ دست‌ مايه‌ خوبي‌ براي‌ مطالعه‌ و تحقيقات‌ گون‌شناسي‌ بدست‌آورد. در آغاز كار با انتخاب‌ دانشجويان‌ دكتري,‌ موضوعات‌ مختلف‌ جنس‌ گون‌ را بصورت‌مونوگرافي‌ بخش‌ها آغاز نمود. بدين‌ ترتيب‌ تعدادي‌ از بخش‌ها بصورت‌ مونوگرافي‌ بدقت‌ موردمطالعه‌ قرار گرفتند. نامبرده‌ خود نيز بر بخش‌ بسيار بزرگي‌ كه‌ متجاوز بر 250 گونه‌ را در خودجاي‌ مي‌داد بمدت‌ 13 سال‌ تحقيق‌ نمود كه‌ سر انجام‌ در سال‌ 1988 مونوگراف‌ بخش‌Caprini در دو جلد به‌ زبان‌ آلماني‌ چاپ‌ و منتشر شد. البته‌ هم‌ زمان‌ با آن‌ كار, كارهاي‌ متنوع‌ديگري‌ را به‌ رشته‌ تحرير در آورد. پودلش‌ با معرفي‌ متجاوز بر 370 گونه‌ جديد گون‌ بي‌ ترديدبزرگترين‌ خدمت‌ را به‌ تحقيقات‌ گون‌شناسي‌ نموده‌ است‌، گزيده‌ كارهاي‌ انجام‌ شده‌, امروز دست‌مايه‌ فلورا ايرانيكا مي‌باشد كه‌ در 5 جلد منتشر شده‌ است‌.

نگارنده‌ از سال‌ 1356 بطور غير رسمي‌ و از سال‌ 1360 كارهاي‌ تحقيقاتي‌ خود را بر روي‌ جنس‌گون‌ در ايران‌ شروع‌ كردم‌. در آغاز كار فرصتي‌ بود تا به‌ كليه‌ نمونه‌هاي‌ موجود در هرباريوم‌هاي‌اروپائي‌ دسترسي‌ داشته‌ باشم‌ اما از سال‌ 1360 بطور خيلي‌ متمركز فعاليت‌ خود را در هرباريوم‌مركزي‌ ايران‌ واقع‌ در مؤسسه‌ تحقيقات‌ جنگلها و مراتع‌ آغاز نمودم‌. نخست‌ به‌ تفكيك‌ گونه‌ها براساس‌ بخش‌ها اقدام‌ و سپس‌ با جمع‌آوريهاي‌ بسيار فراوان‌ با انجام‌ مأموريت‌هاي‌ متعدد,نمونه‌هاي‌ زيادي‌ را از همه‌ نقاط‌ ايران‌ جمع‌آوري‌ نمودم‌. لازم‌ به‌ ذكر است‌ كه‌ قبل‌ از آغاز فعاليت‌خود, نمونه‌هاي‌ بسيار خوبي‌ در هرباريوم‌ موجود بوده‌ كه‌ بتوسط‌ همكاران‌ خوب‌ و قديمي‌جمع‌آوري‌ شده‌ بودند. با آغاز كارهاي‌ تحقيقاتي، با نمونه‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌ گون‌, تلاش‌ شد تا باپودلش‌ و بارنبي‌ ارتباط‌ علمي‌ پيدا كنم‌. برخورد بسيار سازنده‌ دو دانشمند علاقه‌ را براي‌ ادامه‌كارهاي‌ تحقيقات‌ شدت‌ بخشيد. همكاريهاي‌ تنگاتنگ‌ با پودلش‌ كه‌ از سال‌ 1364 شروع‌ شده بود، هم‌ اكنون‌ نيز ادامه‌ دارد. در اين‌ دوره‌ همكاري‌ علمي,‌ نسبت‌ به‌ بازديد فعاليت‌هاي‌ علمي‌يكديگر اقدام‌ شد و تاكنون‌ مقالات‌ متعدد و گونه‌هاي‌ جديد زيادي‌ از گون‌ معرفي‌ گرديده‌ است‌. پس‌ از ارزيابي‌ از كارهاي‌ در دست‌ اجرا نسبت‌ به‌ انتشار كتاب‌ گون‌هاي‌ ايران‌ اقدام‌ گرديد كه‌ هم‌اكنون‌ خاتمه يافتند.

شالوده‌ تحقيقات‌ گون‌ در ايران‌ بر پايه‌ منابع‌ و نمونه‌هاي‌ موجود بوده‌ است‌. كوشش‌ گرديد كه‌ تابر اساس‌ نمونه‌ها و مطالعات‌ دقيق‌ كار را آغاز نمايم‌. در جريان‌ كارهاي‌ تحقيقاتي‌ با همكاري‌بسياري‌ از استادان‌ دانشگاه‌هاي‌ تهران‌، شهيد بهشتي‌، تربيت‌ مدرس‌، تربيت‌ معلم‌ نسبت‌ به‌انتخاب‌ دانشجويان‌ زبده‌ و برجسته‌ اقدام‌ شد و موضوعات‌ تحقيقاتي‌ در قالب‌ بخش‌هاي‌جداگانه‌ بتوسط‌ دانشجويان‌ شروع‌ شد. پس‌ از پايان‌ دوره‌ كارشناسي‌ ارشد تعدادي‌ از آنها به دوره‌دكتري‌ راه‌ يافته‌ و موضوع‌ تحقيقات‌ گون‌ همچنان‌ در دستور كار آنها قرار گرفت‌، از اين‌ ميان‌مي‌توان‌ كارهاي‌ ارزنده‌ آقايان‌ زارع‌، قهرماني‌ نژاد، كاظم‌پور، رنجبر و نيكنام‌ و خانمها: ناصح‌، پاكروان‌ و ميغاني‌  را ذكر نمود كه‌ امروز در محدوده تعدادي‌ از گروه‌هاي‌ جنس‌ گون‌, درزمينه¬هاي علمي‌ مختلف‌, هر يك‌ متخصصان‌ برجسته‌ و صاحب‌ نظر و نام‌ مي‌باشند.

روش‌ تحقيق‌:
براي‌ انجام‌ تحقيق‌ مطمئن‌ و خالي‌ از هر گونه‌ خطا و لغزش‌ نسبت‌ به‌ جمع‌آوري‌ كليه‌ منابع‌منتشر شده‌ پيرامون‌ گون‌ها و نيز جمع‌آوري‌ نمونه‌هاي‌ گياهي‌ و همچنين‌ بازبيني‌ نمونه‌هاي‌ تيپ‌اقدام‌ گرديد.

جمع‌آوري‌ منابع‌: قبل‌ از آغاز به‌ تحقيق‌ در زمينه‌ گون‌هاي‌ ايران‌، نسبت‌ به‌ بررسي‌ وجمع‌آوري‌ كليه‌ منابع‌ منتشر شده‌ اقدام‌ گرديد. در اين‌ زمينه‌ كوشش‌ فراوان‌ شد تا شرح‌ لاتين‌ كليه‌گونه‌ها منتشر شده‌ فراهم‌ گردد. در اين‌ راستا چه‌ در سالهائي‌ كه‌ دانشجوي‌ دوره‌ دكتري‌ بودم‌ و چه‌زماني‌ كه‌ كار خود را بر روي‌ گون‌هاي‌ ايران‌ شروع‌ كرده‌ بودم‌ تلاش‌ فراوان‌ بعمل‌ آمد تا كليه‌ منابع‌و مأخذ اصلي‌ گون‌هاي‌ ايران‌ جمع‌آوري‌ گردد. خوشبختانه‌ دوستان‌ و همكاران‌ و گياهشناسان‌فراواني‌ در جمع‌آوري‌ منابع‌ علمي‌ مرتبط‌ با نگارنده‌ مساعدت‌ و همكاري‌ داشتند. در آغاز كارطي‌ مسافرت‌هاي‌ مكرر به‌ پاريس‌، وين‌، برلين‌، مونيخ‌ و نيز بر پايه‌ تقاضاي‌ درخواست‌ منابع‌ ازكيو، مسكو، سن‌ پترزبورگ‌ نسبت‌ به‌ جمع‌آوري‌ كليه‌ منابع‌ اقدام‌ گرديد. در اين‌ راستا از دوستان‌ وهمكاران‌ ارجمندي‌ كه‌ در خلال‌ كارهاي‌ علمي‌ ديگر عازم‌ اروپا بودند تقاضاي‌ منابع‌ علمي‌ موردنياز گرديد كه‌ هميشه‌ با اقبال‌ فراوان‌ همراه‌ بوده‌ است‌. بدين‌ ترتيب‌ كليه‌ منابع‌ منتشر شده‌ و نيزشرح‌ اصلي‌ حدود 1000 گونه‌ گون‌ فراهم‌ گرديد كه‌ دست‌ مايه‌ بسيار خوبي‌ براي‌ شروع‌ كار بوده‌است‌. لازم‌ به‌ ياد آوري‌ است‌ كه‌ پس‌ از حصول‌ از اطمينان‌ نامگذاريها هرگز به‌ شرح‌ گونه‌ ازفلورها بسنده‌ نكرده‌ و هميشه‌ تلاش‌ داشتم‌ تا شرح‌ اوليه‌ و اصلي‌ را براي‌ تأييد در نامگذاري‌استفاده‌ نمايم‌.

جمع‌آوري‌ نمونه‌هاي‌ گياهي‌: در آغاز فعاليت‌, هر چند كه‌ در هرباريوم‌ مركزي‌ ايران‌نمونه‌هاي‌ فراواني‌ جمع‌آوري‌ شده‌ بود، ليكن‌ طبيعت‌ كار رده‌ بندي‌ ايجاب‌ مي‌نمود تا شخصاً نيزبه‌ جمع‌آوري‌ نمونه‌هاي‌ گياهي‌ اقدام‌ نمايد‌. لذا از سالهاي‌ 1362 شخصاً نسبت‌ به‌ جمع‌آوري‌نمونه‌هاي‌ گياهي‌ اقدام‌ نمودم(به كتاب خاطرات مراجعه شود)‌. در آغاز كار بر روي‌ گون‌هاي‌ يكساله‌ طي‌ چند مسافرت‌ به‌صفحات‌ جنوبي‌ كشور تا حدي‌ نسبت‌ به‌ جمع‌آوري‌ فراوان‌ اقدام‌ گرديد و در اين‌ رابطه‌ بدفعات‌به‌ استانهاي‌ خراسان‌، سمنان‌، گرگان‌، اصفهان‌، چهارمحال‌، كهكيلويه‌، همدان‌، كرمانشاه‌، سنندج‌،آذربايجان‌، اراك‌ و استان‌ تهران‌ عزيمت‌ نمودم‌. بيشترين‌ جمع‌آوري‌ از استانهاي‌ آذربايجان‌،كردستان‌، كرمانشاه‌، همدان‌، اصفهان‌ و خراسان‌ و كمترين‌ جمع‌آوري‌ از استان‌ سيسان‌ وبلوچستان‌ داشتم‌. در خلال‌ جمع‌آوريها، تلاش‌ در درك‌ روابط‌ اكولوژيك‌ گون‌ها داشتم و بدون‌شمارش‌ دقيق‌ از نمونه‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌, گمان‌ مي‌گردد كه‌ حدود 7000 نمونه‌ گون‌جمع‌آوري‌ گرديد. اين‌ تعداد به‌ همراه‌ نمونه‌هاي‌ موجود در هرباريوم، جمعاً 12000 نمونه‌هرباريومي‌ را تشكيل‌ مي‌داد كه‌ دست‌ مايه‌ بسيار خوبي‌ براي‌ نامگذاري‌ و رده‌ بندي‌ گون‌هاي‌بوده‌ است‌. مبادله‌ نمونه‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌ با مراكز گياهشناسي‌ جهان‌ موجبات‌ آنرا فراهم‌ نمودتا تعداد فراواني‌ از نمونه‌هاي‌ مضاعف‌ كشورهاي‌ شوروي‌، اروپا، مراكش‌، افغانستان‌ را بدست‌آورم‌. دقيق‌ ياد دارم‌ كه‌ هر جا به‌ مشكل‌ رده‌ بندي‌ يا كمبود نمونه‌ مواجه‌ مي‌شدم‌ تلاش‌ فراوان‌داشتم‌، از محل‌ تيپ‌, نمونه‌ جمع‌آوري‌ نمايم‌. از آنجا كه‌ در همه‌ پهنه‌ كشور, به‌ وفور گون‌ يافت‌مي‌شد، در هر مأموريت‌ آنقدر سرگرم‌ جمع‌آوري‌ گون‌ها بودم‌ كه‌ ديگر  مجالي‌ براي‌ جمع‌آوري‌عمومي‌ فلور هر يك‌ از مناطق‌ مورد بازديد را نداشتم‌ و انحصاراً بصورت‌ تخصصي‌ نسبت‌ به‌جمع‌آوري‌ گون‌ها اقدام‌ مي‌گرديد. صرفنظر از جمع‌آوريهاي‌ شخصي‌ و همكاران‌ بسيار خوب‌ درستاد مؤسسه‌ كه‌ هرگز با كمبود نمونه‌ مواجه‌ نبودم‌، با تصويب‌ و اجراي‌ تأسيس‌ هرباريوم‌ استانهاو جمع‌آوري‌ گياهان‌ استانها اين‌ شانس‌ را داشتم‌ كه‌ همواره‌ با نمونه‌هاي‌  فراوان‌ گون‌ در استانهامواجه‌ باشم‌، در اين‌ تحقيقات‌ از كليه‌ گون‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌ استانهاي‌ آذربايجان‌ شرقي‌، غربي‌، زنجان‌، اردبيل‌، اصفهان‌، اراك‌، سنندج‌، كرمانشاه‌، همدان‌، فارس‌، خراسان‌، سمنان‌، قزوين‌استفاده‌هاي‌  فراوان‌ نمودم‌. علاوه‌ بر هرباريوم‌ مراكز تحقيقات‌ منابع‌ طبيعي‌ و امور دام‌ استانهاي‌مختلف‌ كشور، نمونه‌هاي‌ هرباريوم‌هاي‌ مؤسسه‌ بررسي‌ و آفات و بيماريهاي‌ گياهي‌ اوين‌،دانشكدة‌ كشاورزي‌ دانشگاه‌ تهران‌، دانشكده‌ داروسازي‌، دانشكده‌ علوم‌ دانشگاه‌ تهران‌ و همچنين‌هرباريوم‌ دانشكده‌ منابع‌ طبيعي‌ دانشگاه‌ صنعتي‌ اصفهان‌، پژوهشكده‌ عموم‌ گياهي‌ دانشگاه‌فردوسي‌ مشهد و هرباريوم‌ آموزشكده‌ كشاورزي‌ زابل‌ استفاده‌هاي‌ فراوان‌ بردم‌. هر چند كه‌نمونه‌هاي‌ موجود در هرباريوم‌ مركزي‌ ايران‌ حدود 12000 نمونه‌ بوده‌ است‌ كه‌ بواقع‌ هر گونه‌مشكل‌ نمونه‌ و ترديد و ابهام‌ را بر طرف‌ مي‌نمود. شايد ذكر مثال‌ لازم‌ نباشد كه‌ در مطالعات‌ رده‌بندي‌ گون,‌ در بسياري‌ از موارد بيش‌ از 10 نمونه‌ گياهي‌ ديده‌ شده‌ است‌. مشاهدات‌ و نامگذاري‌نمونه‌هاي‌ هرباريومي‌ موجود در كشور دقيقاً توانسته‌ است تا الگوي‌ انتشار بسياري‌ از گونه‌هاي‌انحصاري‌ را بر پايه‌ تعداد بيشتري‌ نمونه‌هاي‌ مشاهده‌ شده‌ با دقت‌ بيشتر ترسيم‌ نمايد. دقت‌ عمل‌در جمع‌آوري‌ و نامگذاري‌ موجبات‌ آنرا فراهم‌ آورده‌ است‌ تا هرباريوم‌ مركزي‌ ايران‌ از بزرگترين‌هرباريوم‌ گون‌هاي‌ ايران‌ باشد. همين‌ نمونه‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌ توانسته‌ است‌ تا حد زيادي‌ برابهامات‌ موجود فلورا ايرانيكا را كاسته‌ و دامنه انتشار گونه‌هاي‌ انحصاري‌ با دقت‌ و استحكام‌ بيشتري‌بيان‌ شده‌ است‌.

نمونه‌هاي‌ تيپ‌: از آغاز غير رسمي‌ كار تحقيقاتي‌ بر روي‌ گون‌هاي‌ ايران، زمانيكه‌دانشجوي‌ دوره‌ دكتري‌ بودم، اين‌ امكان‌ فراهم‌ بود تا نسبت‌ به‌ مشاهده‌ و مطالعه‌ نمونه‌هاي‌ تيپ‌كوشش‌ نمايم‌. در آن‌ زمان‌ بدفعات‌ به‌ هرباريوم‌ موزه‌ تاريخ‌ طبيعي‌ پاريس‌، هرباريوم‌ مونپليه‌،هرباريوم‌ وين‌ و هرباريوم‌ كيو مراجعه‌ نموده‌ و در حد بضاعت‌ علمي‌ نسبت‌ به‌ بازبيني‌نمونه‌هاي‌ تيپ‌ اقدام‌ گرديد. از كليه‌ نمونه‌هاي‌ مشاهده‌ شده‌ عكسبرداري‌ بعمل‌ آمد. با آغازهمكاريهاي‌ علمي‌ با پودلش‌ از سال‌ 1985 و انجام‌ مسافرت‌هاي‌ تحقيقي‌ و علمي‌ به‌ مونيخ‌،برلين‌ با مساعدت‌هاي‌ پودلش‌, تعداد فراواني‌ از نمونه‌هاي‌ تيپ‌ بتوسط‌ وي‌ از كليه‌ هرباريوم‌هاي‌معتبر اروپائي‌ بصورت‌ امانت‌ گرفته‌ مي‌شد تا بهنگام‌ اقامت‌ اينجانب‌ بتوانم‌ نسبت‌ به‌ مشاهده‌ ومطالعه‌ نمونه‌هاي‌ تيپ‌ اقدام گردد. لذا بر اساس‌ ليست‌ گونه‌هاي‌ موجود در ايران‌ در حد توان‌ وامكانات‌ موجود نسبت‌ به‌ مطالعه‌ و بازبيني‌ 90% از نمونه‌هاي‌ تيپ‌ اقدام‌ گرديد و از تعداد كثيري از آنها عكسبرداري‌ بعمل‌ آمد. كليه‌ عكس‌هاي‌ نمونه‌هاي‌ تيپ‌ امروز در هرباريوم‌مركزي‌ ايران‌ با دقت‌ نگهداري‌ مي‌گردد. در آغاز كار تحقيقاتي‌ تلاش‌ بر آن‌ بود كه‌ انحصاراً بر پايه‌شرح‌هاي‌ اصلي، نمونه‌هاي‌ جمع‌آوري‌ شده‌ نامگذاري‌ نگردد و تلاش‌ در آن‌ بود تا با مطالعه‌نمونه‌ تيپ‌ و يا مطابقت‌ با عكس‌ نمونه‌هاي‌ تيپ‌ نامگذاري‌ بعمل‌ آيد. بايد اذعان‌ نمود كه‌ شايدكمتر از 1% گونه‌هاي‌ موجود فقط‌ بر پايه‌ شرح‌ اصلي‌ گونه‌ و پراكنش‌ آنها بدون‌ مشاهده‌ نمونه‌تيپ‌ نامگذاري‌ گرديدند اما وجود تصاوير چاپ‌ شده‌ در منابع‌ قديمي‌ و يا مونوگراف‌هاي‌ تهيه‌شده‌ بر روي‌ بخش‌هاي‌ گوناگون‌ صحت‌ نامگذاري‌هاي‌ بعمل‌ آمده‌ را به‌ طرق مختلف‌ تأييدمي‌نمودند. لازم‌ به‌ يادآوريست‌ كه‌ در حال‌ حاضر عكس‌ حدود 1000 گونه‌ از گون‌هاي‌ دنياي‌قديم‌ كه‌ طي‌ سالهاي‌ متمادي‌ از هرباريوم‌هاي‌ اروپائي‌ تهيه‌ شده‌ است‌ در هرباريوم‌ مركزي‌ ايران‌نگهداري‌ مي‌گردد كه‌ مأخذ بسيار خوبي‌ براي‌ ادامه‌ تحقيقات‌ گون‌شناسي‌ ايران‌ خواهد بود.